حسن بيگلرى

74

سر البيان في علم القرآن ( فارسى )

پى بحقيقت آن نميبريد زيرا آنچه از علم بشما داده شده بسيار اندك است . و حقيقت چيزى را بعلم جزئى خود در نمىيابيد ) . همچنين آيهء 187 سورهء اعراف : يَسْئَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْساها قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي لا يُجَلِّيها لِوَقْتِها إِلَّا هُوَ ( اى پيغمبر اكرم از و احوال و هنگام وقوع قيامت را سؤال ميكنند كه چه وقت فرا خواهد رسيد ، بگو علم آن نزد پروردگار من است كه جز وى آن را بموقع خود آشكار نميكند ) . تبصره : الف - در قرآن مجيد آياتى است بلفظ جمع ولى معناى مفرد از آنها اراده شده مانند آيهء 61 سورهء توبه دربارهء آزردن پيغمبر اسلام و سخن چينى عبد اللّه بن نفيل منافق . ب - آياتى كه لفظ آنها مفرد و معناى آن جمع است مانند آيهء 22 سورهء فجر : وَ جاءَ رَبُّكَ وَ الْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا ( فرمان پروردگارت بيايد و آيات قدرت و آثار قهر و هيبت او ظاهر گردد و فرشتگان در حالى كه صف در صف باشند بعرصهء محشر آيند كه « ملك » مفرد ولى معنايش جمع است ) . ج - آياتيكه بلفظ ماضى و به معناى مستقبل است مانند آيهء 87 سورهء نمل دربارهء دميدن صور اسرافيل ، كه در قرآن كريم اين قبيل آيات بسيار است و سبب آن چنين مىباشد : مضارع محقّق الوقوع در حكم ماضى است يعنى هر گاه وقوع فعلى در آينده محقّق باشد تعبير بگذشته كنند زيرا وقوع آن قضيه طورى مسلم است كه گوئى واقع شده و وجهى لطيف‌تر آنكه فعل خدا از حدود زمان منزّه و خارج است و ماضى و مستقبل آن يكى است . د - آياتيكه خطاب به پيغمبر اسلام است ليكن مراد ، عموم مسلمين مىباشند